Trybula lśniąca Anthriscus nitida

Trybula lśniąca (Anthriscus nitida (Wahlenb.) Hazsl. – gatunek rośliny należący do rodziny selerowatych. Występuje w Europie, od Francji po Ukrainę, od krajów nadbałtyckich po Półwysep Apeniński. W Polsce występuje głównie na terenach górskich, zwłaszcza w Karpatach i w Sudetach oraz na ich przedpolu. Na niżu występuje rzadko, osiąga północno-wschodnią granicę zasięgu, biegnącą na linii łączącej Lubin, Wrocław, Kielce, Ostrowiec Świętokrzyski i Zamość, z pojedynczymi stanowiskami w okolicach Łodzi.

Liście koloru zielonego, lekko lśniące, złożone, podwójnie lub wielokrotnie pierzastodzielne, o łatkach lancetowatych i zaostrzonych, wzdłuż nerwów i w dolnej części krótko owłosione. Odcinki lancetowate, pierzastodzielne lub wrębne, głęboko ząbkowane. Kwiaty drobne, pięciopłatkowe, białe kwiaty zebrane w baldaszki tworzące szypułkowe baldachy złożone, o 5-12 szypułkach bez pokryw. Łodyga ulistniona, dęta, rowkowana, kanciasto bruzdowana, dołem szorstka owłosiona w górnej części naga, zakończona baldachowym kwiatostanem. Osiąga wysokość od 40 do 150 cm. Owoce równowąsko walcowate, gładkie, błyszczące, krótsze od szypułek, z kilkoma pokrywkami, u nasady bez szczecinek lub z nielicznymi szczecinkami.

Biologia i występowanie


Rozwój
Bylina, autotrof, hemikryptofit — pączki zimujące znajdują się na poziomie ziemi. Kwitnie w okresie od maja do czerwca.
Cechy fitochemiczne
Przy roztarciu roślina wydziela aromatyczny zapach. Posiada olejek eteryczny (bogaty w metylochawikol, anetol, dimery anetolu o działaniu estrogennym), kumaryny, poliacetyleny, fitosterol, triterpeny. Nasiona zawierają kumarynowce fotouczulające i moczopędny olejek eteryczny.
Siedlisko
Rośnie w ziołoroślach, zaroślach, wilgotnych lasach, na łąkach w pasie gór i wyżyn, na skrajach lasów, w rowach i na miejscach ruderalnych. Jest to roślina rosnąca na glebach obojętnych, zasobnych, bardzo wilgotnych na stanowiska pół cienistych w umiarkowanie chłodnych warunkach klimatycznych. Preferuje rumosz skalny, piargi, żwir, piasek, gliny piaszczyste i utwory pylaste. Gatunek górski.
Fitosocjologia
W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek wyróżniający (D.) dla związku (All.) Adenostylion alliariae (wysokogórskie zbiorowiska ziołorośli i zarośli liściastych związane z trwałym przepływem wody).


W przeszłości roślina była dodawana do potraw w związku z połączonym smakiem i zapachem kminu rzymskiego oraz kminku z anyżkiem.

Przy roztarciu roślina wydziela aromatyczny zapach. Posiada olejek eteryczny (bogaty w metylochawikol, anetol, dimery anetolu o działaniu estrogennym), kumaryny, poliacetyleny, fitosterol, triterpeny. Nasiona zawierają kumarynowce fotouczulające i moczopędny olejek eteryczny.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2017-10-21 19:16:22]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=48945473. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Anthriscus nitida (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-03-20].
  • Anthriscus nitida (ang.). W: Schede di Botanica [on-line]. [dostęp 2011-03-20].
  • Wilhelm i Dorothee Eisenreich: Przewodnik do rozpoznawania zwierząt i roślin. Warszawa: MULTICO, 1994.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-03-20].
Przypisane cechy
ogólne roślina użytkowa
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki białe
kształt korony baldachy
liczba płatków płatków pięć
kształt blaszki liście lancetowate
ulistnienie liście owłosione
ulistnienie wcinane (wrębne, sieczne i klapowane)
ulistnienie ząbkowany
ulistnienie liście pierzaste
powierzchnia owocu gładka
powierzchnia owocu owłosiona
wygląd łodygi łodyga szorstka
wygląd łodygi łodyga owłosiona
wygląd łodygi łodyga gładka
szacowana wysokość łodygi od pasa do wysokości człowieka (100 < x < 200 cm)