Żywiec dziewięciolistny Cardamine enneaphyllos

Żywiec dziewięciolistny (Dentaria enneaphyllos, właśc. Cardamine enneaphyllos (L.) Crantz) – gatunek rośliny należący do rodziny kapustowatych.

Liście roślina wytwarza tylko kilka liści koloru ciemnozielonego, lśniące. Przy ziemi 1 lub 2 liście odziomkowe i na łodydze, w górnej części wyrastają równocześnie z kwiatami 3 liście tworzące okółek. Wszystkie liście są złożone, dłoniasto trójlistkowe, podłużnolancetowate, zaostrzone, o brzegach nierówno ząbkowanych. Kwiaty koloru kremowego, czteropłatkowe, zwisają na długich szypułkach w górnej części łodyg pod liśćmi zebrane w kilkukwiatowe grona. Kielich i korona są wolne o jednym słupku i sześciu pręcikach. Łodyga wzniesiona, goła, nierozgałęziona, osiąga wysokość od 20 do 40 cm. Owoc wydłużona łuszczyna z okrągławymi, nasionami.

Biologia i występowanie


W górach spotykany pospolicie, na nizinach jest rzadkością. Podelement środkowoeuropejski, typ zasięgowy alpejsko-środkowoeuropejski. W Polsce występuje w górach, głównie w Sudetach oraz bardzo rzadko w Karpatach Zachodnich, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej i w Górach Świętokrzyskich. Najdalej wysunięte na północ stanowisko żywca dziewięciolistnego w Polsce znajduje się na północny wschód od Poznania w Parku Krajobrazowym „Puszcza Zielonka”. Roślina jest reliktem gatunków roślin z minionych okresów klimatycznych, obecnie uznawana za gatunek górski.

Rozwój: bylina, geofit.. Kwitnie wiosną (kwiecień), przed rozwojem liści drzew, pod którymi rośnie, jest owadopylna.
Siedlisko: gatunek charakterystyczny dla żyznych buczyn górskich, związany głównie z piętrem górskiego regla dolnego. Rośnie głównie w lasach bukowych), gdzie tworzy często żyzne buczyny górskie, zbiorowiska o charakterze pośrednim pomiędzy buczyną a grądem, sporadycznie rośnie nad strumieniami w zbiorowisku łęgowym. Roślina cieniolubna, typowo leśna. W górach rośnie głównie w reglu dolnym.
W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Fagion sylvaticae, SubAll. Dentario glandulosae-Fagenion, Ass. Dentario enneaphylli-Fagetum.


Roślina rzadka narażona na wymarcie. Zanika w wyniku przerzedzania zwartych drzewostanów bukowych.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2016-11-10 00:33:51]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=47226304. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: http://dx.doi.org/10.3372/wi.46.46105. 
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
Przypisane cechy
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiaty zwisające
liczba płatków płatki cztery
liczba płatków płatków sześć i więcej
kształt blaszki liście lancetowate
ulistnienie u dołu łodygi lub odziomkowe
ulistnienie ząbkowany
rodzaj owoców kuliste
rodzaj owoców łuszczyna