Grujecznik japoński Cercidiphyllum japonicum

Grujecznik japoński, Katsura (Cercidiphyllum japonicum Siebold & Zucc.) – gatunek drzewa należącego do rodziny grujecznikowatych. Występuje w Chinach oraz Japonii.

Liście naprzeciwległe o długości 6–12 cm i szerokości do 6 cm, całobrzegie, szerokie i owalne do okrągławych, z przodu bardzo krótko zaostrzone, a u nasady głęboko sercowato wcięte. Niekiedy brzegi znaczą bardzo delikatne, tępe ząbki. Z wierzchu liści są matowe, zielone albo szarozielone i nagie, a pod spodem - wyraźnie niebiaskawozielone. Ogonki liściowe mają 3–6 cm długości i są ciemnoczerwonej barwy. Wiosną są czerwonawe, latem niebieskawozielone, a jesienią jaskrawożółte, pomarańczowe lub czerwone. Kwiaty drzewo dwupienne. Kwiaty męskie składają się prawie wyłącznie z pęczków czerwonawych pręcików i stoją licznie w pachwinach pączków. Kwiaty żeńskie tak samo w pęczkach, stojące w pachwinach pączków, zwracają uwagę swoimi skręconymi czerwonymi znamionami, długości około 5 milimetrów. Pojawiają się przed rozwojem liści. Kwitnie od marca do maja. Pokrój gałęzie wyrastają prawie od samej ziemi. Pokrój najczęściej stożka lub walca. Osiąga ok. 30 m wysokości w ojczyźnie i 20 m w Polsce. Po 6-8 latach osiąga wysokość 4-5 metrów. Zdarza się, że drzewo ma czasem wiele pni. Owoce błyszczące, jasnozielone i pozaginane mieszki długości 1,5–2 cm, zawierają dużą ilość oskrzydlonych nasion w kolorze brązowym.

Biologia i występowanie


Na naturalnych stanowiskach tworzy górne piętro lasu. Osobliwą cechą katsury, która jednak często pozostaje niezauważona, są dwie formy liścia. Tylko na długopędach liście są naprzeciwległe i pierzasto unerwione. Stanowią one większość. Na krótkopędach natomiast liście stoją skrętolegle, a ich unerwienie jest dłoniaste. Ta różnolistność jest uważana za cechę stosunkowo pierwotną. Podobnie muszą być ocenione cechy kwiatów. Kwiaty są jednopłciowe i rozdzielone na różne osobniki (dwupienność). Kwiaty żeńskie składają się z jednego owocolistka, który przy dojrzewaniu rozwija się w jeden wielonasienny mieszek. Otwiera się on na szwie brzusznym i uwalnia mnóstwo małych, płaskich, oskrzydlonych nasion. Takiego nagromadzenia cech pierwotnych nie znajdujemy u żadnej innej rodziny wśród dwuliściennych. Niesamowitą cechą grujecznika japońskiego jest to, że żółknące liście wydzielają aromat przyprawy do pierników lub karmelu, ale tylko póki są na gałęziach. Gdy opadną, stają się bezwonne. Ten interesujący aromat liści nie może być jednak wykorzystany, ponieważ znika podczas suszenia liści. Jego struktura chemiczna nie została poznana.


Roślina ozdobna
Z powodu swych wyrafinowanych kwiatów i wspaniałego jesiennego przebarwienia liści należy do najbardziej atrakcyjnych drzew liściastych, które z Azji Wschodniej dotarły na Zachód i mogą być tutaj uprawiane. Pozostałe na gałęziach owoce przywabiają zimą ptaki. Sadzony w parkach i kolekcjach.
Uprawa
Najlepiej czuje się w miejscach nieco ocienionych, w pełnym słońcu wolniej rośnie. Wymaga podłoża żyznego i wilgotnego, o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym (pH 6-7). Nie zagrażają mu choroby i szkodniki. Mróz może zaszkodzić tylko młodym roślinom, dlatego w pierwszych latach warto je okrywać. Nie trzeba przycinać.
Odmiany
'Pendula' - o zwisających pędach.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-04-03 15:48:35]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51891990. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Bruno T. Kremer: Drzewa. Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 250. ISBN 83-7129-141-8.
  • Rośliny efektowne w październiku. „Kwietnik”, s. 60, 10.2006. Agora. ISSN 1233-3808. 
  • Grujecznik (Cercidiphyllum) - zdjęcia i opis drzewa (pol.). [dostęp 2010-08-06].
  • Zinkernagel Gisela: Duży ogród na małej powierzchni. Warszawa: KDC, 2006, s. 96. ISBN 83-7404-320-2.
  • The Plant List. [dostęp 2011-12-14].
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-12-14].
  • OCZ ARJK - Grujecznik japoński - Cercidiphyllum japonicum (pol.). [dostęp 2010-08-06].
  • Czerwona księga gatunków zagrożonych (ang.). [dostęp 14 grudnia 2011].
  • Cercidiphyllum japonicum (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-12-14].
  • FlorLang - GRUJECZNIK JAPOŃSKI - Cercidyphylum japonicum (pol.). [dostęp 2010-08-06].
  • Drzewo do małego ogrodu. „Ogrody”, s. 71, 11.2006. Agora. ISSN 1507-4161. 
Przypisane cechy
ogólne drzewo
ogólne roślina ozdobna
ogólne roślina użytkowa
barwa kwiatów płatki czerwone
kształt blaszki liście sercowate
kształt blaszki liście okrągłe
ulistnienie naprzeciwległe
ulistnienie całobrzegie
kolor owoców zielone
kolor owoców brązowe
rodzaj owoców mieszek
rodzaj owoców skrzydełka
szacowana wysokość łodygi wyższa od człowieka (> 200 cm)
pora kwitnienia marzec
pora kwitnienia kwiecień
pora kwitnienia maj