Pomocnik baldaszkowy Chimaphila umbellata

Pomocnik baldaszkowy (Chimaphila umbellata (L.) W.P.C. Barton) – gatunek rośliny z rodziny wrzosowatych. W systemach wyróżniających rodzinę gruszyczkowatych zaliczany właśnie do niej.

Liście liście zimotrwałe, drobne, skórzaste, lancetowate, z brzegu drobnopiłkowane, ciemnozielone; osadzone na krótkich ogonkach po 3-6 w nibyokółkach (ulistnienie skrętoległe). Brak przylistków. Kwiaty w baldachogronach, które wieczorem przewieszają się w dół. Mają średnicę 4–6 cm, 5 białych lub różowawych płatków okwiatu o zarysie jajowatym, spodem owłosionych.Słupek górny. Jego szyjka gruba i wyraźnie krótsza od pręcików, których jest 10. Łodyga owłosiona gruczołkowato, wzniesiona do wysokości 5–15 (wyjątkowo 25) cm, ulistniona jedynie w dolnej części.Roślina tworzy podziemne rozłogi. Owoc pękająca pięcioma klapami torebka. Gęsto owłosiona, biała, z krótkim dzióbkiem.

Biologia i występowanie


Zasięg (biogeografia) rozrywany. Rośnie na obszarach Europy, północnej Azji, Ameryki Północnej oraz Grenlandii i Wysp Kanaryjskich. W Polsce występuje na rozproszonych stanowiskach, głównie na niżu. Najczęściej spotykany jest na Pojezierzu Mazurskim, na Wyżynie Lubelskiej i Małopolskiej, nad dolną Wisłą i Odrą. W górach jest bardzo rzadki: zanotowano jego występowanie tylko u podnóża Pienin oraz w okolicach Przemyśla i Żywca.
W roku 2000 znaleziono jego stanowisko na Pogórzu Izerskim w Sudetach Zachodnich.

Bylina, chamefit. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Jest zapylana przez owady. Preferuje gleby kwaśne, piaszczyste, bezwapienne. Związany z warstwą mszystą utrzymującą wilgoć. Częsty na siedliskach wspólnych z gruszyczką zielonawą i widliczem spłaszczonym. Jako roślina rozłogowa może tworzyć rozległe płaty, jednak zwykle są one stosunkowo nieduże – od kilkunastu do kilkudziesięciu ramet. Występuje głównie w półcienistych lasach i zaroślach. Głównie w borach sosnowych. W środkowej Europie najczęściej w kontynentalnych borach sosnowych świeżych odmiany typowej lub sasankowej, w pozostałych rzadziej. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku zespołów (All.) Dicrano-Pinion i Ass. Peucedano-Pinetum. Ponadto występuje w buczynach.
Liczba chromosomów (2n) – 26.


Roślina lecznicza w medycynie ludowej. Stosowany również w homeopatii.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-07-22 03:48:54]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=53952953. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  • P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-13].
  • Chimaphila umbellata (L.) W.P.C. Barton (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. [dostęp 2014-11-15].
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz o oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2014, s. 69, 347, 348. ISBN 978-83-01-14342-8.
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • AdamA. Rybarczyk AdamA., Pomocnik baldaszkowy Chimaphila umbellata (L.) W.P.C. Barton [pdf], „Głos Lasu”, 6 (570), 2018, s. 20-21, ISSN 0137-6691  (pol.).
  • Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich. T. I. Warszawa: Nakładem autora, 1894, s. 99.
  • Ireneusz R. Moraczewski, Barbara Sudnik-Wójcikowska, Bożena Dubielecka, Lucjan Rutkowski, Kazimierz A. Nowak, Wojciech Borkowski, Halina Galera: Flora ojczysta — gatunki pospolite, chronione, ciekawe... (CD-ROM: Atlas roślin, słownik botaniczny i multimedialne klucze do oznaczania). Warszawa: Wydawnictwo Stigma, 2000. (pol.)
  • Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
Przypisane cechy
ogólne roślina lecznicza
ogólne roślina użytkowa
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki białe
barwa kwiatów płatki różowe
korona kwiatu i typ kwiatostanu baldachogrono
kształt blaszki liście lancetowate
ulistnienie liście skrętoległe
ulistnienie ogonek liściowy obecny
kolor owoców białe
rodzaj owoców torebki
powierzchnia owocu owłosiona
wygląd łodygi łodyga owłosiona
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
pora kwitnienia czerwiec
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień