Dereń jadalny Cornus mas

Dereń jadalny, dereń właściwy (Cornus mas L.) – gatunek rośliny z rodziny dereniowatych. Pochodzi ze środkowej i południowo-wschodniej Europy i zachodniej Azji, jest uprawiany w wielu krajach świata - również w Polsce.

Liście ulistnienie naprzeciwległe, liście jajowato-eliptyczne o długości 5-10 cm, długo zaostrzone, pod spodem w kątach nerwów biało wełniasto owłosione. Kwiaty drobne, zebrane w nieduże, kuliste baldachy z 4 podsadkami bocznie umieszczonymi i rozwijającymi się jeszcze przed rozwojem liści. Kwiaty składają się z 4-działkowego kielicha, 4 żółtych płatków korony, 1 słupka, 4 pręcików. Pokrój tworzy rozłożysty krzew lub małe drzewo. W zależności od formy wzrostu osiąga od 3 do 10 metrów wysokości. Owoc podługowaty, wiśniowego koloru pestkowiec. Ma cierpki smak.

Biologia i występowanie


W swoim naturalnym środowisku rośnie zwłaszcza w zaroślach i na zalesionych stokach rejonów o łagodnym klimacie. Kwitnie przed rozwojem liści, od marca do kwietnia.


Jest u nas uprawiany jako roślina ozdobna. Ma ozdobny wygląd w marcu i kwietniu, kiedy kwitnie, a także na jesieni, kiedy pojawiają się jego owoce. Jest stosowany również na wysokie żywopłoty. Jest to krzew o skromnych wymaganiach, który dobrze się czuje na słońcu i w półcieniu, znosi gleby wapienne, susze i zanieczyszczone powietrze. W cieniu owocuje słabo i ma luźniejszy pokrój.
Owoce są soczyste, a w smaku kwaśne (stosunek cukrów do kwasów 3:1, zatem nie nadają się do bezpośrednio spożycia). Bogate w taniny, polifenole, kwasy organiczne, witaminę C i antocyjany. Nadają się na przetwory, np. marmoladę, dżem, nalewki (dereniówka), nadzienie do cukierków i wypalankę - na Słowacji zwaną drienkovica, a w Niemczech Dirndlbrand.
Z drewna wyrabiane były koła zębate, jest doskonałe do toczenia.
Ma działanie antyseptyczne, pomaga zwłaszcza w utrzymaniu higieny jamy ustnej. Obłupana z kory gałązka kwitnącego derenia, pogryziona na końcu jest skutecznym środkiem do czyszczenia zębów[potrzebny przypis].

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2017-10-21 20:06:49]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=49199508. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Maciej Mynett, Magdalena Tomżyńska: Krzewy i drzewa ozdobne. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 1999. ISBN 83-7073-188-0.
  • Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-01].
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-28].
  • Charakterystyka owoców pigwowca japońskiego i derenia jadalnego. [dostęp 5 grudnia 2015 r.].
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
Przypisane cechy
ogólne drzewo
ogólne krzew
ogólne roślina jadalna
ogólne roślina ozdobna
ogólne roślina użytkowa
barwa kwiatów płatki żółte
kształt korony baldachy
kształt blaszki liście jajowate
kształt blaszki liście eliptyczne
ulistnienie naprzeciwległe
ulistnienie liście owłosione
rodzaj owoców pestkowiec
szacowana wysokość łodygi wyższa od człowieka (> 200 cm)