Leszczyna pospolita Corylus avellana

Leszczyna pospolita, orzech laskowy (Corylus avellana L.) – gatunek krzewu należącego do rodziny brzozowatych. Występuje w stanie dzikim w całej Europie i Azji Mniejszej po Kaukaz. W Polsce pospolita zarówno na niżu jak i w górach do ok. 1300 m n.p.m.

Liście opadające na zimę, skrętoległe, pojedyncze. Ogonek liściowy krótki do 10 mm, gruczołkowato owłosiony. Blaszka liściowa szeroko owalna do okrągłej o długości do 10 cm, podwójnie piłkowana, na szczycie zaostrzona, u nasady lekko sercowata. Młode liście obustronnie owłosione, potem z wierzchu matowozielone. Jesienią przebarwiają się na kolor żółty lub żółtobrązowy. Kwiaty roślina jednopienna o kwiatach męskich zebranych w kotki zgrupowane po 2-4, kwiaty żeńskie rozwijają się na krótkopędach w pąkach, tak, że w czasie kwitnienia na zewnątrz widoczne są tylko czerwone znamiona. Kwitnie bardzo wcześnie (od lutego do kwietnia) w zależności od warunków atmosferycznych. Kwiaty męskie pylą bardzo obficie na żółto. Pokrój duży, wielopienny krzew do 5 m wysokości. Gałęzie wzniesione, tworzące szeroką, gęstą koronę. Owoc jest jednonasiennym, bezbielmowym orzechem, otoczonym okrywą powstałą ze zrośnięcia trzech podkwiatków. Zdrewniała owocnia (potocznie "skorupka") ma jasnobrązowy kolor i dość zmienny kształt, zależnie od odmiany. Owocnia zrośnięta jest podstawą z okrywą nasienną, po oderwaniu której pozostaje blizna nazywana tarczką. Okrywa do połowy podzielona jest na nieregularne klapy, bardzo zmienne. Owoce dojrzewają od września do października. Nazywane są potocznie orzechami laskowymi.

Biologia i występowanie


W rzadkich lasach liściastych stanowi najwyższą część podszytu, występuje również w zaroślach śródpolnych, zaroślach nadwodnych oraz na suchych stokach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Querco-Fagetea, Ass. Stellario-Carpinetum. Gatunek nie ma specjalnych wymagań, poza nietolerancją gleb zbyt podmokłych. Niektóre szlachetne odmiany uprawne są bardziej wymagające, lubią gleby wapienne, głębokie i w miarę ciepłe. Dobrze rośnie na glebach żyznych, rędzinowych, zasobnych w węglan wapnia, a także w borach mieszanych i w zaroślach kserotermicznych. Unika gleb jałowych, suchych oraz podmokłych. Gatunek tolerancyjny w stosunku do światła – lubi miejsca słoneczne lub półcieniste. Może rosnąć w cieniu, jednak słabo wtedy owocuje. Ceniony jako domieszka biocenotyczna.[potrzebny przypis]

Roślina uprawna – jako roślina sadownicza w Polsce bez znaczenia, głównie uprawy amatorskie oraz doświadczalne. Na świecie szlachetne odmiany leszczyn (głównie jednak pochodzące od leszczyny południowej i odmiany pontyjskiej leszczyny pospolitej) uprawia się przede wszystkim w basenie Morza Śródziemnego (cieplejszy klimat, co zdecydowanie zwiększa plonowanie). Największym producentem na świecie jest Turcja, poza tym duże hodowle w Hiszpanii, Włoszech, w regionie Kaukazu oraz w Stanach Zjednoczonych (przede wszystkim Kalifornia).
Często wykorzystywane są niektóre odmiany ozdobne w architekturze zieleni.
Drewno jest miękkie i nietrwałe, używane jako węgiel rysunkowy. Leszczynowe pręty, cenione za swą giętkość, używane były na wędki, bicze, laski oraz faszynę.
Z owoców uzyskuje się olej, który znajduje zastosowanie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym, farbiarskim oraz kosmetycznym.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-01-28 05:48:42]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=52302703. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-13].
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • Henryk Zdyb: Leszczyna. Warszawa: Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2010. ISBN 978-83-09-99018-5.
  • Agata Krzepińska: Leszczyna pospolita (pol.). 2013. [dostęp 2013-22-05].
Przypisane cechy
ogólne krzew
ogólne roślina lecznicza
ogólne roślina jadalna
ogólne roślina ozdobna
ogólne roślina pionierska
ogólne roślina użytkowa
ogólne gatunek rodzimy
ogólne roślina uprawiana
ogólne krzew liściasty
ogólne roślina krótkowieczna
cechy korony miotlasto rozszerzona
cechy korony szeroka
cechy korony pień wielokrotny
cechy korony wachlarzowata
cechy korony gęsto ulistniona
forma życiowa wg Raunkiæra nanofanerofit
faktura kory gładka
faktura kory błyszcząca
grubość kory cienka
pozostałe cechy kory poziome przetchlinki
pozostałe cechy kory jasne przetchlinki
kolor kory popielata
kolor kory błyszczącobrązowa
kształt Korzenie podziemne
system korzeniowy płytki
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiaty zwisające
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiatostan
korona kwiatu i typ kwiatostanu kotka
pienność roślina jednopienna
kolor pylku żółtawy
kolor pylku wiatropylność
kształt blaszki liście odwrotnie jajowate
kształt blaszki okrągławe
kształt blaszki okrągławe
kształt blaszki miękkie i delikatne w dotyku
kształt blaszki z góry lekko pomarszczone
brzeg liścia podwójnie piłkowany
jesienna barwa liści żółta
kolor liścia żywozielone
nasada sercowata
ogonek liściowy owłosiony
kształ pąków szerokojajowate
kształ pąków zaokrąglone
kolor pąków zielonobrązowe
kolor pąków zielonkawe
szczyt ostry
typ liści liść prosty
ulistnienie liście skrętoległe
ulistnienie ogonek liściowy obecny
okres dojrzewania owoców sierpień
okres dojrzewania owoców wrzesień
okres dojrzewania owoców październik
kolor owoców brązowe
rodzaj owoców duże
rodzaj owoców orzechy
powierzchnia owocu gładka
cechy pędu Młode młode pędy okrągłe w przekroju
cechy pędu młode pędy cienkie
cechy pędu młode pędy pokryte ciemnymi, szczeciniastymi włoskami
cechy pędu młode pędy pokryte gruczołkami
szacowana wysokość łodygi wyższa od człowieka (> 200 cm)
pora kwitnienia luty
pora kwitnienia marzec
pora kwitnienia wyprzedzające rozwój liści
siedlisko Podszyt lasów liściastych
siedlisko Brzegi wód
siedlisko Wzgórza i pagórki
siedlisko zadrzewienia śródpolne
siedlisko nieużytki