Ziarnopłon wiosenny Ficaria verna

Ziarnopłon wiosenny, jaskier wiosenny, zwyczajowa nazwa pszonka (Ficaria verna Huds.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jaskrowatych.

Liście mięsiste, błyszczące i nagie. Są całobrzegie lub karbowane na brzegu. Blaszka liściowa o średnicy 2–4 cm ma okrągłosercowaty kształt, osadzona jest na długim ogonku liściowym. Liście wyrastają na łodydze skrętolegle. Czasem w kątach dolnych liści wyrastają jajowate bulwki. Kwiaty kwiaty o średnicy 2–3 cm mają okwiat złożony z 3 wolnych, zielonożółtych działek kielicha o wymiarach 4-9 × 3-6 mm oraz 8–12 wolnych, żółtych płatków korony o wymiarach 10-15 × 3-7 mm. Kwiaty osadzone są na krótkich szypułkach. Poszczególne części składowe kwiatu osadzone są spiralnie. Łodyga pojedyncza lub rozgałęziona o długości do 30 cm, płoży się nie korzeniąc się w węzłach, podnosi się do wysokości 15 cm. Owoc omszone niełupki o wymiarach 2,6-2,8 × 1,8-2 mm bez dzióbka.

Biologia i występowanie


Zasięg gatunku obejmuje niemal całą Europę, poza tym Azję Zachodnią, rejon Kaukazu i Syberię Zachodnią, a także Afrykę Północną. W Polsce jest gatunkiem rodzimym, pospolitym na terenie całego kraju.
Jako gatunek inwazyjny rośnie w Ameryce Północnej.


Bylina, geofit. Kwitnie od marca do maja, pręciki i słupki dojrzewają równocześnie. Kwiaty mają miodniki i są zapylane przez owady (błonkówki i muchówki). Nasiona posiadają elajosom i roznoszone są przez mrówki, roślina jednak rzadko wytwarza owoce – większość kwiatów pozostaje bezpłodnych. Roślina częściej rozmnaża się wegetatywnie za pomocą bulw korzeniowych oraz bulwek łodygowych, które są rodzajem rozmnóżek. Spotkać go można najłatwiej w żyznych lasach liściastych, zwłaszcza w lasach łęgowych, poza tym występuje na wilgotnych łąkach, w zaroślach, nad brzegami potoków i źródeł. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Fagetalia, związku (All.) Allo-Ulmion, zespołu (Ass.) Ficario-Ulmetum. Cała roślina, jak wszystkie jaskry, jest trująca.


Bywa uprawiany jako roślina ozdobna, szczególnie jako roślina okrywowa pod drzewami. Jego walorem jest fakt, że zakwita bardzo wcześnie i podobnie, jak w środowisku naturalnym może rosnąć w cieniu, gdyż większość jego cyklu życiowego przebiega wczesną wiosną, zanim drzewa rozwiną liście. Oprócz typowej formy gatunku uprawia się bardziej ozdobne kultywary, np. `Albus` o kremowobiałych i lśniących kwiatach, `Brazen Hussy` o żółtych na górnej stronie, a brązowych na spodniej kwiatach i brązowo-zielonych liściach. Rozmnaża się go głównie wegetatywnie, nie ma szczególnych wymagań co do gleby, ale powinna ona być wilgotna.


Ziele ziarnopłonu (Herba Ficariae) ma pewne własności lecznicze i dawniej było używane w medycynie ludowej. Zawiera garbniki, alkaloidy i duże ilości witaminy C. Zbiera się je przy bezdeszczowej pogodzie i suszy w miejscu zacienionym. Dawniej zielem ziarnopłonu leczono hemoroidy i brodawki.
Młode liście są jadalne, dawniej ludność wiejska wczesną wiosną (na tzw. przednówku) z głodu spożywała młode liście ziarnopłonu, uważając je za smaczne warzywo. Jednak starsze liście stają się gorzkie i trujące.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2017-10-21 20:50:36]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=49147538. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  • Ranunculus ficaria (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-03-02].
  • František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  • Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  • Ficaria verna Huds. (ang.). The Plant List. [dostęp 12 czerwca 2015].
  • zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  • Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
Przypisane cechy
ogólne roślina trująca
ogólne roślina lecznicza
ogólne roślina jadalna
ogólne roślina ozdobna
ogólne roślina inwazyjna
ogólne roślina użytkowa
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki żółte
kształt blaszki liście sercowate
kształt blaszki liście jajowate
ulistnienie liście skrętoległe
ulistnienie ogonek liściowy obecny
ulistnienie karbowany
ulistnienie całobrzegie
rodzaj owoców niełupki
powierzchnia owocu owłosiona
wygląd łodygi łodyga gałęzista
szacowana wysokość łodygi do kostki (0 < x < 15 cm)
pora kwitnienia marzec
pora kwitnienia kwiecień
pora kwitnienia maj