Soja warzywna Glycine max

Soja warzywna, s. owłosiona, s. zwyczajna (Glycine max (L.) Merr. – gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z południowo-wschodniej Azji. W Polsce jest rzadko uprawiana, czasami przejściowo dziczejąca.

Liście złożone, trójlistkowe. Kwiaty motylkowate (grzbieciste) o barwie fioletowej. Łodyga dorasta do 1 m wysokości. Owoce strąki szorstko owłosione. Zawierają 1-4 nasiona bogate w białko i tłuszcz. Są małe, owalne i mają różnorodne zabarwienie – od żółtego poprzez brunatne i zielone do czarnego.

Jest rośliną uprawną z grupy tzw. roślin strączkowych. Nasiona soi są bardzo ważnym surowcem do produkcji pasz i stanowią też cenny pokarm dla człowieka. Produkty spożywcze wytwarzane z soi są szczególnie chętnie włączane do diety przez wegetarian, jako alternatywa dla mięsa. Na bazie nasion soi wytwarza się takie produkty, jak: olej sojowy, mączka sojowa, kasza sojowa, mleko sojowe, tofu, tempeh, lecytyna. Preparaty z soi dodawane są do różnych przetworów, m.in. konserw mięsnych, wędlin – dodatek soi podnosi ich wartości odżywcze. Nasiona soi zawierają bardzo dużo w porównaniu z innymi roślinami, bo aż 30-50% białka, przy czym mają bardzo odpowiedni dla człowieka skład aminokwasów. Ponadto zawierają dużo tłuszczu (14-24%), oraz witaminy z grupy B.
Historia uprawy: pochodzi z Azji, prawdopodobnie wyhodowana została z soi ussuryjskiej. W Chinach uprawiana była od 4 tys. lat. Obecnie 45% areału jej upraw znajduje się w USA, skąd pochodzi około 55% światowej produkcji. Pozostali najwięksi producenci soi to Brazylia, Argentyna, Chiny oraz Indie. W Polsce jest rzadko uprawiana, gdyż wymaga ona dużo ciepła i stałych umiarkowanych opadów. Na niewielką skalę uprawiane są odmiany dostosowane do klimatu jaki panuje w Polsce.Jest najważniejszą na świecie rośliną oleistą. Otrzymywanego z jej nasion oleju używa się do sałatek, do smażenia, wyrobu ciast i produkcji margaryny. W przemyśle wytwarza się z niego mydło, farby i smary.
Większość produkowanej soi stanowi soja transgeniczna. Udział soi GMO w ogólnoświatowej produkcji w 2008 roku wynosił 70% i stale wykazuje tendencję rosnącą.[potrzebny przypis]

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-11-11 04:05:22]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=54984121. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • BL. Dillingham, BL. McVeigh, JW. Lampe, AM. Duncan. Soy protein isolates of varying isoflavone content exert minor effects on serum reproductive hormones in healthy young men.. „J Nutr”. 135 (3), s. 584-91, Mar 2005. PMID: 15735098. 
  • Jerzy Wrona: Podstawy geografii ekonomicznej. Jadwiga Rek. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2001, s. 186-187. ISBN 83-208-1329-8.
  • Soybeans. W: FAOSTAT [on-line]. Food And Agricultural Organization of United Nations: Economic And Social Department: The Statistical Division. [dostęp 2011-02-27].
  • 2008 ISAAA Report on Global Status of Biotech/GM Crops. W: ISAAA [on-line]. [dostęp 2012-02-28].
  • Hanna Kunachowicz; Beata Przygoda; Irena Nadolna; Krystyna Iwanow: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wyd. wydanie II zmienione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 516-517. ISBN 978-83-200-5311-1.
  • Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)
  • MS. Kurzer. Hormonal effects of soy in premenopausal women and men.. „J Nutr”. 132 (3), s. 570S-573S, Mar 2002. PMID: 11880595. 
  • Jing Wu. Dietary Protein Sources and Incidence of Breast Cancer: A Dose-Response Meta-Analysis of Prospective Studies. „Nutrients”. DOI: 10.3390/nu8110730. Cytat: "We observed a linear association between soy food intake and decreased risk of breast cancer (p = 0.908)". 
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-26].
Przypisane cechy
ogólne roślina jadalna
ogólne roślina użytkowa
barwa kwiatów płatki fioletowe
symetria kwiatu kwiat grzbiecisty
symetria kwiatu kwiat motylkowy
symetria kwiatu grzbiecista, motylkowata
kolor owoców żółte
kolor owoców zielone
kolor owoców czarne
kolor owoców brązowe
kolor owoców białe
rodzaj owoców strąki
powierzchnia owocu szorstka
powierzchnia owocu owłosiona
szacowana wysokość łodygi od kolana do pasa (60 < x < 100 cm)