Jastrzębiec baldaszkowy Hieracium umbellatum

Jastrzębiec baldaszkowy (Hieracium umbellatum L.) – gatunek rośliny należącej do rodziny astrowatych. Występuje na półkuli północnej, w strefie klimatu umiarkowanego, w Indiach i Pakistanie występuje także na obszarach o klimacie tropikalnym. Spotykany jest w całej Europie, Ameryce Północnej i Azji. W Polsce jest pospolity na całym obszarze.

Liście liście łodygowe bardzo liczne, ciemnozielone, lancetowate lub równowąskie, wyjątkowo tylko zdarzają się liście nieco szersze. Brzegi podwinięte, nasada wszystkich liści albo klinowata, albo mniej lub bardziej obejmująca łodygę. Dolna powierzchnia zazwyczaj z rzadka pokryta gwiazdkowatymi włoskami, rzadziej zupełnie naga. Na liściach brak gruczołów. Rośliny o wieloletnim pędzie, który przetrwał zimę, mają liście o nieco kolczastych brzegach. Kwiaty żółte, zebrane w koszyczki, które w górnej części rośliny tworzą baldachokształtny kwiatostan złożony. Koszyczki są nagie, lub prawie nagie, ich okrywa kulista lub jajowata. Łuski okrywy koszyczków dachówkowato ułożone w wiele szeregów. Są tępe, ciemne, nagie lub niemal nagie i mają odgięte końce. Szypułki koszyczków owłosione gwiazdkowatymi włoskami. Korona o nagich ząbkach. Pokrój bogato ulistniona roślina o wysokości 40-100 cm, wyjątkowo nawet do 140 cm. Podczas kwitnienia bez liści odziomkowych. Łodyga naga, rozgałęziona. Pod ziemia występuje krótkie i zdrewniałe kłącze.

Biologia i występowanie


Rozwój
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do października. Kwiaty przedprątne, zapylane przez błonkówki, muchówki, motyle. Wytwarza sok mleczny. Rozmnaża się przez nasiona oraz przez kłącza. Nasiona z puchem kielichowym, roznoszone są przez wiatr.
Siedlisko
Porasta łąki, wrzosowiska, dobrze oświetlone lasy, zarośla i wydmy. W Polsce rośnie do wysokości 1600 m n.p.m.. Rośnie na różnego typu glebach; zarówno na gliniastych, jak i piaszczystych (nawet na wydmach). Preferuje podłoże obojętne lub kwaśne, pełne oświetlenie lub półcień.
Fitosocjologia
Gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Calluno-Ulicetalia.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 18 (27,36, 54).
Zmienność
Gatunek zmienny morfologicznie. Opisano wiele podgatunków:
Hieracium umbellatum subsp. bichlorophyllum (Druce & Zahn) P.D.Sell & C.West
Hieracium umbellatum subsp. brevifolioides Zahn
Hieracium umbellatum subsp. elisabethae (Kem.-Nath.) Greuter
Hieracium umbellatum subsp. filifolium (Üksip) Tzvelev
Hieracium umbellatum subsp. kluchoricum (Kem.-Nath.) Greuter
Hieracium umbellatum subsp. ogwenii (E.F.Linton) W.R.Linton
Hieracium umbellatum subsp. sublaetevirens Zahn
Hieracium umbellatum subsp. topaeanum (Prodan) Greuter
Hieracium umbellatum subsp. turfosum (Kem.-Nath.) Greuter

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-04-03 18:32:41]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51798461. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2015-08-12].
  • Bertram Münker: Kwiaty polne i leśne. Warszawa: Świat Książki, 1998. ISBN 83-7129-756-4.
  • Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • The Plant List. [dostęp 2015-08-12].
  • Alaska Natural Heritage Program Environment and Natural Resources Institute University of Alaska Anchorage. Hieracium umbellatum. [dostęp 2015-08-12].
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
Przypisane cechy
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki żółte
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiatostan
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiat złożony
korona kwiatu i typ kwiatostanu koszyczek
kształt blaszki liście lancetowate
kształt blaszki liście wąskie i wydłużone
kształt blaszki liście najszersze przy końcu
kształt blaszki liście równowąske
kształt blaszki liście klinowate
ulistnienie liście owłosione
ulistnienie bezogonkowe
ulistnienie kolczasto-ząbkowane
wygląd łodygi łodyga gałęzista
wygląd łodygi łodyga gładka
szacowana wysokość łodygi od kolana do pasa (60 < x < 100 cm)
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień
pora kwitnienia wrzesień
pora kwitnienia październik