Głowienka pospolita Prunella vulgaris

Głowienka pospolita (Prunella vulgaris L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.). Jest szeroko rozprzestrzeniona na półkuli północnej. Występuje w Afryce Północnej, Europie, Ameryce Północnej i w Azji. W Polsce należy do pospolitych roślin.

Liście ulistnienie naprzeciwległe, liście jajowatookrągławe o zaostrzonych końcach, całobrzegie lub płytko karbowane, ogonkowe, słabo owłosione. Najwyższa para liści jest niemal pod samym kwiatostanem. Kwiaty drobniutkie niebieskofioletowe kwiaty skupione są w główkowate kwiatostany, wieńczące szczyty pędów. Kwiaty grzbieciste. Kielich dwuwargowy, trwały, ząbki górnej wargi prawie niewidoczne, ząbki dolnej wargi szydlaste. Dużo większa od kielicha dwuwargowa korona (długość do 17 mm) ma sklepioną wargę górną i trójłatkową wargę dolną, przy czym łatka środkowa tej wargi jest większa od bocznych. Wewnątrz korony pojedynczy słupek i 4 dwusilne pręciki – dwa dłuższe mają pod pylnikami szydłowate wyrostki. Łodyga wzniesiona, czworograniasta, naga lub słabo tylko owłosiona, o wysokości (wraz z kwiatostanem) 10–70 cm. Pod ziemią roślina posiada pełzające kłącze. Z niego to wyrastają bardzo liczne pędy pełzające, które zakorzeniają się w węzłach. Cała łodyga jest słabo owłosiona. Owoc rozłupnia rozpadająca się na cztery rozłupki, które wysypują się z przechylonej w dół od ciężaru wody rozłupni.

Biologia i występowanie


Bylina, hemikryptofit. Siedlisko: przydroża, łąki, obrzeża lasów. W ogrodach jest chwastem. W górach występuje po regiel dolny. Roślina miododajna, nektar znajduje się na dnie kwiatowym, u nasady słupka. Kwitnie od maja do października. Kwiaty równoczesne, zapylenie krzyżowe przy pomocy owadów, możliwe jest też samozapylenie. Zdarzają się kwiaty żeńskie. Nasiona są roznoszone przez wodę (hydrochoria). W rozsiewaniu nasion uczestniczą również zwierzęta – zjadają roślinę wraz z owocami, a nasiona niestrawione przechodzą przez ich układ pokarmowy (endozoochoria). W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Molinio-Arrhenatheretea.


Roślina lecznicza:
Surowiec zielarski: ziele Herba Prunellae. Zawiera m.in. olejek eteryczny, glikozyd aukubina, saponiny, gorycze, garbniki, związki żywicowe i sole mineralne.
Działanie i stosowanie: Ma własności przeciwbiegunkowe, ściągające i przeciwzapalne. Najpopularniejszym lekiem jest odwar z ziela. Przygotowuje się go w następujący sposób: 1 łyżeczkę do herbaty suszu zalewa się 1 szklanką wrzącej wody i gotuje pod przykryciem 1-2 minuty, potem przecedza i pije po 1/2 szklanki 1–2 dziennie.
Odwar jest zalecany do leczenia chorób nerek, moczowodów i pęcherza moczowego, a także wrzodów żołądka i dwunastnicy, nieżytów żołądka i jelit, biegunki, krwawień z kobiecych narządów rodnych, zbyt obfitego miesiączkowania, dolegliwości ze strony wątroby i nudności. Prócz tego jest on również słabym środkiem przeciwrobacznym i przeciwgorączkowym. Zewnętrznie odwar z ziela głowienki stosuje się do płukania jamy ustnej, dziąseł i gardła, a także kobiecych narządów płciowych w ich stanach zapalnych.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2017-10-21 22:47:29]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=48130083. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
Przypisane cechy
ogólne roślina lecznicza
ogólne roślina miododajna
ogólne chwast
ogólne roślina użytkowa
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki fioletowe
barwa kwiatów płatki niebieskie
kształt korony kwiatostan
kształt korony główka
symetria kwiatu kwiat grzbiecisty
kształt blaszki liście jajowate
ulistnienie naprzeciwległe
ulistnienie liście owłosione
ulistnienie ogonek liściowy obecny
ulistnienie karbowany
ulistnienie całobrzegie
rodzaj owoców rozłupki
wygląd łodygi łodyga pełzająca
wygląd łodygi łodyga owłosiona
wygląd łodygi łodyga gładka
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
pora kwitnienia maj
pora kwitnienia czerwiec
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień
pora kwitnienia wrzesień
pora kwitnienia październik