Żankiel zwyczajny Sanicula europaea

Żankiel zwyczajny (Sanicula europaea L.) – gatunek rośliny należący do rodziny selerowatych. Występuje w Europie i Azji (Kaukaz, Zakaukazie, Iran, Turcja, Ałtaj). W Polsce roślina dość pospolita zarówno na niżu, jak i w niższych położeniach górskich.

Liście liście odziomkowe, okrągłe, dłoniasto złożone z pięciu zazębiających się 3-wrębnych odcinków o klinowatej nasadzie. Są błyszczące, długoogonkowe, nagie. Kwiaty zebrane w baldachy złożone na szczycie łodygi. Główkowate baldaszki składają się z promienistych, 5-krotnych, drobnych kwiatów o białych lub różowych płatkach korony. Słupek dwukrotny z dwoma szyjkami, 5 pręcików wyrastających pomiędzy szyjkami słupka. Przeważnie przedprątne kwiaty, zapylane przez drobne owady. Łodyga wzniesiona, o wysokości do 50 cm, żeberkowana, bardzo słabo ulistniona (co najwyżej pojedynczy liść pod kwiatostanem). Owoc z każdego kwiatu powstają dwie rozłupki z haczykami o długości 4-5 mm. Posiadają haczyki, którymi przyczepiają się do sierści zwierząt i ubrań ludzi.

Biologia i występowanie


Bylina, hemikryptofit. Siedlisko: lasy liściaste i zarośla. Preferuje gleby zasobne w wapń i umiarkowanie wilgotne. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Fagetalia. Roślina miododajna, kwitnie od marca do czerwca. Nasiona rozsiewane przez zwierzęta (zoochoria).


Roślina lecznicza. Dawniej ziele i liście (Herba Saniculae) wykorzystywane były w medycynie ludowej. Zawierają saponiny, garbniki, olejki eteryczne. Stosowano je przeciwko krwawieniom i jako środek przyspieszający gojenie ran.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2017-10-21 23:21:37]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=48129523. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-01].
  • Tadeusz Traczyk: Rośliny lasu liściastego. Warszawa: PZWS, 1959.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
Przypisane cechy
ogólne roślina lecznicza
ogólne roślina miododajna
ogólne bylina
barwa kwiatów płatki białe
barwa kwiatów płatki różowe
kształt korony baldach złożony
liczba płatków płatków pięć
symetria kwiatu kwiat promienisty
znamiona słupka dwudzielne
kształt blaszki liście okrągłe
kształt blaszki liście najszersze przy końcu
kształt blaszki liście klinowate
typ liści dłoniastozłożony
ulistnienie ogonek liściowy obecny
ulistnienie u dołu łodygi lub odziomkowe
ulistnienie wcinane (wrębne, sieczne i klapowane)
ulistnienie ząbkowany
rozsiewanie nasion antropochoria
rozsiewanie nasion zoochoria
rodzaj owoców rozłupki
wygląd łodygi łodyga żebrowana
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
szacowana wysokość łodygi od kostki do kolana (15< x <60 cm)
pora kwitnienia marzec
pora kwitnienia kwiecień
pora kwitnienia maj
pora kwitnienia czerwiec