Barwinek pospolity Vinca minor

Barwinek pospolity (Vinca minor L.) – gatunek rośliny należący do rodziny toinowatych (Apocynaceae). Rośnie dziko w zachodniej, wschodniej, południowej i środkowej Europie, brak go w Skandynawii. Jest jedynym gatunkiem barwinka występującym w Polsce w stanie dzikim (dość rzadko). W rozproszonych stanowiskach występuje niemal na całym niżu. W górach spotykany jest rzadziej. Jest również uprawiany jako roślina ozdobna.

Liście naprzeciwległe. Liście skórzaste, całobrzegie, eliptyczne, ciemnozielone i błyszczące, do 5 cm długości, krótkoogonkowe. Kwiaty niebieskie lub jasnofioletowe, obupłciowe, o średnicy około 2,5 cm, wyrastające pojedynczo w pachwinach liści. Kielich kwiatowy pięciodzielny, znacznie krótszy od korony. Korona o rurce lejkowatej i płasko rozpostartych płatkach. Pięć pręcików przyrośniętych do rurki korony, słupek na szczycie zgrubiały, przy nasadzie zalążni dwa żółte miodniki. Pokrój drobna, zimozielona krzewinka osiągająca wysokość do 20 cm. Łodyga łodygi zdrewniałe dołem, pokładające się i zakorzeniające. Osiągają długość do 1 m. Łodygi kwiatowe wyprostowane, wzniesione. Owoce dwa cylindryczne mieszki.

Biologia i występowanie


Roślina wieloletnia, chamefit. Kwitnie od marca do maja. Kwiaty owadopylne, zapylane przez pszczoły i motyle. Nasiona rozsiewane głównie przez mrówki (myrmekochoria). Rozmnaża się głównie wegetatywnie. Rośnie w lasach liściastych. Doskonale znosi zacienienie. Przeważnie występuje na żyznych, zasobnych w wapń i kwaśnych glebach, o odczynie pH 4,9-6,5). Często tworzy zwarte łany. Najwyższe zanotowane jego stanowiska znajdują się w Bieszczadach, gdzie sięga do wysokości 1100 m n.p.m. Cała roślina jest lekko trująca: Zawiera wininę, pubescynę i minorynę. Objawami zatrucia są: zmniejszenie ciśnienia krwi, zaburzenia pracy serca i oddychania. Liczba chromosomów 2n = 48.


Roślina ozdobna, często uprawiana. Używana jako roślina okrywowa na kobierce, obwódki, często sadzona na cmentarzach. Ma bardzo małe wymagania zarówno co do gleby jak i oświetlenia. Obok bluszczu i kopytnika najlepiej znosi zacienienie.
Roślina lecznicza:
Surowiec zielarski: ziela barwinka – Herba Vincae pervincae (Herba Vincae minoris, Herba Pervincae).
Skład: Zawiera alkaloidy: winkaminę, izowinkamina, perwincynę; kwas ursolowy, gorycz (wincynę), leukoantocyjanidyny, flawonoidy (robininę), garbniki, kwasy organiczne, pektyny, trójterpeny, sole mineralne.
Działanie: obniża ciśnienie krwi (hypotonicum), stosuje się go w przypadkach krwawień, stanów zapalnych błon śluzowych oraz w leczeniu egzem. Napar ziela stosuje się w zakrzepowym zapaleniu żył, stanach osłabienia oraz niedotlenienia serca i mózgu, zawrotach głowy, uporczywych migrenach, szumie w uszach, nerwicach wegetatywnych, padaczce, chorobach płuc, krwawieniach wewnętrznych i macicznych.
Zbiór: od maja do sierpnia. Zebrany surowiec suszy się naturalnie, w miejscu przewiewnym i suchym
W krajach o cieplejszym klimacie jako surowiec dla przemysłu farmaceutycznego wykorzystuje się Vinca erecta, który ma więcej tych samych substancji aktywnych.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-01-21 14:20:46]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51592755. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  • Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  • Burkhard Bohne, Peter Dietze: Rośliny trujące: 170 gatunków roślin ozdobnych i dziko rosnących. Warszawa: Bellona, Spółka Akcyjna, 2008. ISBN 978-83-11-11088-5.
  • Agnieszka Mike-Jeziorska: Barwinek pospolity 'Cahill' (pol.). Murator S.A., 2013. [dostęp 2013-04-24].
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-03-08].
Przypisane cechy
ogólne roślina trująca
ogólne roślina lecznicza
ogólne krzewinka
ogólne roślina ozdobna
ogólne roślina zimozielona
ogólne roślina mrozoodporna
ogólne gatunek rodzimy
ogólne roślina tworząca łany
ogólne roślina pospolita
ogólne roślina cieniolubna
ogólne roślina okrywowa
ogólne Surowiec zielarski
forma życiowa wg Raunkiæra chamefit zielny
barwa kwiatów płatki niebieskie
barwa kwiatów fioletowoniebieskie
typ kielicha pięciodzielny
korona kwiatu i typ kwiatostanu korona o płatkach wolnych
obecność miodników tak
obecność miodników 2 żółte miodniki
liczba płatków płatków pięć
pręciki 5 pręcików przyrośniętych do rurki korony
kolor pylku owadopylność
symetria kwiatu symetria lejkowata
typ kwiatu obupłciowy
kształt blaszki liście lancetowate
kształt blaszki skórzaste
kształt blaszki zimozielone
kształt blaszki nagie
ulistnienie naprzeciwległe
ulistnienie ogonek liściowy obecny
ulistnienie całobrzegie
rozsiewanie nasion myrmekochoria
rodzaj owoców mieszek
rodzaj owoców cylindryczne
wygląd łodygi łodyga pełzająca
wygląd łodygi cienkie, płożące się pędy płonne
szacowana wysokość łodygi do kostki (0 < x < 15 cm)
pora kwitnienia marzec
pora kwitnienia kwiecień
pora kwitnienia maj
siedlisko Lasy liściaste
siedlisko cieniste lasy i zarośla