Tasznik pospolity Capsella bursa-pastoris

Tasznik pospolity (Capsella bursa-pastoris (L.) Medik.) – gatunek rośliny należący do rodziny kapustowatych (dawna nazwa – krzyżowe).

Pokrój gatunek charakteryzuje się dużą zmiennością budowy, w zależności od warunków środowiska.Łodyga

Biologia i występowanie


Naturalny zasięg występowania nie jest dokładnie znany, prawdopodobnie jednak tasznik pospolity pierwotnie rósł w regionie śródziemnomorskim. Obecnie jest gatunkiem kosmopolitycznym rozprzestrzenionym na całym świecie. W Polsce występuje pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Status gatunku we florze Polski: archeofit.

Rozwój
Roślina jednoroczna lub dwuletnia (często różyczki liściowe zimują). Kwiaty są owadopylne lub samopylne, pręciki i słupki dojrzewają równocześnie. Roślina kwitnie przez cały sezon wegetacyjny – od marca aż do późnej jesieni, a nawet w zimie, gdy jest ciepła i bezśnieżna. Dojrzewanie nasion trwa bardzo szybko – w ciągu roku roślina wydaje kilka pokoleń. W glebie zachowują zdolność kiełkowania przez wiele lat (nawet do 35 lat). Kiełkują już przy temperaturze 2–5 °C. Przezimowanie nasion znacznie zwiększa ich zdolność kiełkowania. Nasiona tasznika są drapieżne – otaczający je śluz zawiera związki chemiczne wabiące nicienie, pierwotniaki i bakterie glebowe, toksyny, które je zabijają oraz proteazy rozkładające ich białka. Pozyskiwane w ten sposób aminokwasy odżywiają zarodek i kiełkującą roślinę.Siedlisko
Gatunek synantropijny i roślina ruderalna. Rośnie na siedliskach ruderalnych; przy drogach, na torach kolejowych, podwórzach, na wysypiskach śmieci, ugorach, w ogrodach, w szczelinach murów. W uprawach rolnych i ogródkach bywa dokuczliwym chwastem. Roślina światłolubna. Wysiewa się z nasion, trudno go wytępić zabiegami agrotechnicznymi, gdyż rozwój rośliny od wykiełkowania do wydania nasion trwa bardzo krótko.
Korelacje międzygatunkowe
Na taszniku pospolitym pasożytują niektóre grzyby i grzybopodobne lęgniowce; Erysiphe cruciferarum wywołujący mączniaka prawdziwego kapustowatych, Hyaloperonospora parasitica wywołujący mączniaka rzekomego kapustowatych, Albugo candida, Mycosphaerella capsellae powodujące plamistość liści i Helicobasidium purpureum powodujący gnicie korzeni. Na nadziemnych pędach żerują niektóre gatunki pluskwiaków, chrząszczy i muchówek.


Roślina lecznicza:
Surowiec zielarski: ziele (Herba Bursae pastoris) zawiera biogenne aminy, takie jak: acetylocholina, cholina, histamina, oraz sole mineralne (głównie potasu), flawonoidy, garbniki, witaminę C, kwasy organiczne, olejki eteryczne.
Działanie: ściągające, moczopędne, przeciwkrwotoczne. Ekstrakty zachowują przeciwkrwotoczne właściwości tylko przez 3 miesiące. Najbardziej skuteczny jest świeży sok z ziela. Preparaty z tasznika stosowane są przy małych krwotokach z przewodu pokarmowego, układu moczowego i nosa, a u kobiet do leczenia krwotoków z macicy i przy obfitych menstruacjach. Krwawienia z dróg rodnych u kobiet leczono mieszanką zawierającą ziele tasznika, skrzypu, liście orzecha włoskiego, nagietka i kasztanowca. W medycynie ludowej ziele tasznika używano zewnętrznie do okładania przewlekłych egzem, a wewnętrznie do zwalczania gorączki.
Zbiór i suszenie: zbiera się całe pędy w okresie kwitnienia, suszy w temperaturze do 30 stopni Celsjusza. Nie należy zbierać roślin pokrytych szarobrunatnymi plamami, porażonych przez pasożytnicze grzyby.
W medycynie tybetańskiej jest rośliną leczniczą stosowaną do leczenia oczu, biegunki i wzmacniania organizmu.
W Niemczech i Austrii tasznik używany był do sporządzania sałatek oraz jako dodatek do zup.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-10-28 04:07:43]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=54838661. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Malcolm Storey: Capsella bursa-pastoris (L.) Medik. (Shepherd’S Purse, Shepherd's-purse). W: BioInfo (UK) [on-line]. [dostęp 2018-02-27].
  • Anna Mazerant-Leszkowska: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990. ISBN 83-202-0810-6.
  • František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  • Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 419. ISBN 978-1-842466346.
  • Discover Life Maps. [dostęp 2018-01-15].
  • Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
  • Barbara Sudnik-Wójcikowska: Rośliny synantropijne. Warszawa: Multico, 2011. ISBN 978-83-7073-514-2. OCLC 948856513.
  • Dagmar Lange: Zwiastuny wiosny. Rośliny wcześnie kwitnące. Stefan Łukomski (tłum.). Warszawa: Multico, 1996, s. 8. ISBN 83-7073-103-1.
  • Horst Klaasen, Joachim Freitag: Profesjonalny atlas chwastów. Limburgerhof: BASF Aktiengeselschaft, 2004.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  • The International Plant Names Index. [dostęp 2018-01-15].
  • Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997, s. 288. ISBN 83-7073-092-2.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
Przypisane cechy
ogólne roślina lecznicza
ogólne chwast
ogólne roślina użytkowa