Ostróżka tatrzańska Delphinium oxysepalum

Ostróżka tatrzańska (Delphinium oxysepalum) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Endemit zachodniokarpacki. Jedynymi miejscami na świecie, gdzie rośnie dziko to: Tatry, Niżne Tatry, Wielki Chocz, Mała Fatra. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy.

Liście ulistnienie naprzeciwległe, liście duże, nagie lub słabo owłosione z długimi i grubymi ogonkami. Są głęboko 5- klapowe. Ich listki są 3– wrębne, głęboko zazębione. Unerwienie liści wyraźnie promieniste. Kwiaty na szczycie łodygi kwiaty na długich szypułkach, zebrane w grono. Kwiaty intensywnie lazurowe lub fioletowe i posiadające dużą, brodawkowatą ostrogę. Kwiat (bez ostrogi) ma długość 22–40 mm i szerokość 6–12 mm. Składa się z 5 długich działek kielicha, które pełnią rolę płatków korony. Charakterystyczną cechą gatunkową jest kształt tych działek – są one długie i mają zaostrzone końce. Cztery płatki korony są zredukowane, trudne do zauważenia. Górna działka kielicha tworzy ostrogę. Wewnątrz kwiatu 3 słupki i liczne pręciki. Łodyga wzniesiona, soczysta, gruba, nierozgałęziona. Osiąga wysokość 50–100 cm. Górą przylegająco owłosiona, dołem gładka. Owoc nieduże, delikatnej budowy mieszki, o lekkim niebieskim zabarwieniu. Nasiona ze skrzydełkami, rozsiewane przez wiatr.

Biologia i występowanie


Rozwój: bylina. Roślina miododajna i owadopylna, kwitnie w lipcu.
Siedlisko: rośnie w ziołoroślach, poza tym spotyka się ją na zarastających piargach, wśród skał, na murawach, przy ścieżkach. Rośnie zarówno na podłożu wapiennym, jak i granitowym. Roślina górska, granica jej pionowego zasięgu wynosi od ok. 1000 do 2100 m n.
p.
m..
W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Adenostylion.
Cała roślina oprócz kwiatów jest trująca. Powoduje spadek ciśnienia, trudności w oddychaniu, przy dużych dawkach zatrzymanie pracy serca.
Tworzy mieszańce z ostróżką wyniosłą (Delphinium elatum).

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-12-04 20:40:08]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=51676502. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie (Atlasy botaniczne). Irena Zaborowska (ilustr.). Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4.
  • Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  • Zbigniew Mirek: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Halina Piękoś-Mirkowa. MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  • The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
  • Burkhard Bohne, Peter Dietze: Rośliny trujące: 170 gatunków roślin ozdobnych i dziko rosnących. Warszawa: Bellona, Spółka Akcyjna, 2008. ISBN 978-83-11-11088-5.
ogólne roślina trująca
ogólne roślina miododajna
ogólne bylina
ogólne gatunek rodzimy
ogólne endemit zachodniokarpacki
ogólne roślina wysokogórska
forma życiowa wg Raunkiæra hemikryptofit
barwa kwiatów płatki fioletowe
barwa kwiatów płatki szafirowe
barwa kwiatów fioletowoniebieskie
barwa kwiatów lazurowe
barwa kwiatów liliowoniebieskie
typ kielicha działki zaostrzone
typ kielicha działek 5
typ kielicha działki pełnią rolę płatków korony
typ kielicha działki długie
korona kwiatu i typ kwiatostanu kwiatostan
korona kwiatu i typ kwiatostanu grono
korona kwiatu i typ kwiatostanu na długich szypułkach
korona kwiatu i typ kwiatostanu na szczycie łodygi
korona kwiatu i typ kwiatostanu płatki korony zredukowane
liczba płatków płatki cztery
pręciki liczne
kolor pylku owadopylność
symetria kwiatu z ostrogą
znamiona słupka trzy słupki
ogonek liściowy długi
ogonek liściowy gruby
ulistnienie naprzeciwległe
ulistnienie liście owłosione
ulistnienie wcinane (wrębne, sieczne i klapowane)
ulistnienie ząbkowany
unerwienie promieniste
wcięcia blaszki pięcioklapowe
wcięcia blaszki wrębne
rozsiewanie nasion anemochoria
wielkość nasion oskrzydlone
kolor owoców niebieskie
rodzaj owoców mieszek
wygląd łodygi łodyga owłosiona
wygląd łodygi łodyga gładka
wygląd łodygi łodyga wzniesiona
wygląd łodygi nierozgałęziona
wygląd łodygi mięsista
wygląd łodygi gruba
wygląd łodygi zakończona kwiatostanem
wygląd łodygi soczysta
szacowana wysokość łodygi od kolana do pasa (60 < x < 100 cm)
pora kwitnienia lipiec
pora kwitnienia sierpień
siedlisko skały granitowe
siedlisko gleby wapienne
siedlisko załomy skalne
siedlisko wysokogórskie traworośla
siedlisko skały, głazy i kamienie
siedlisko Suche, kamieniste stoki wapienne
siedlisko ziołorośla górskie
siedlisko zarastające piargi
siedlisko Tatry
gatunek charakterystyczny dla (związek) All. Adenostylion alliariae Br.-Bl. 1925 zbiorowiska ziołorośli wysokogórskich - 6430
gatunek charakterystyczny dla (zespół) Ass. Aconitetum firmi Pawł., Sokoł. et Wall. 1927 zespół tojadu mocnego