Rokitnik zwyczajny Hippophae rhamnoides

Rokitnik zwyczajny, rokitnik pospolity (Hippophae rhamnoides L.) – gatunek rośliny z rodziny oliwnikowatych (Elaeagnaceae). Nazywany bywa także rosyjskim ananasem. Występuje w Europie i Azji, aż po Chiny, głównie wzdłuż wybrzeży morskich. W Polsce naturalne jego stanowiska znajdują się tylko nad wybrzeżem Bałtyku po ujście Wisły na wschodzie. Zdziczałe formy rosną również w Pieninach i w rejonach upraw, zwykle w obrębie obszarów zurbanizowanych. Często sadzony jako roślina ozdobna oraz w celu umocnienia skarp.

Liście lancetowate, wąskie i krótkoogonkowe, miękko, srebrzyście owłosione, z wierzchu szaro-zielone, pod spodem srebrzyste. Mają długość do 7 cm, brzegi lekko podwinięte. Kwiaty jest rośliną dwupienną. Kwiaty pręcikowe o żółtozielonej barwie występują w pęczkach po 2-5, żółte kwiaty słupkowe pojedynczo. Pokrój silnie rozgałęziony krzew (rzadko jest niskim drzewem), osiągający wysokość do 6 m. Wyglądem przypomina krzaczaste gatunki wierzb. Rośnie powoli, po 4 latach osiąga wysokość około 0,5 m. Łodyga młode pędy są zakończone ostrymi cierniami. Pączki jajowate, złocisto-miedzianego koloru. Młode gałązki koloru pączków, starsze srebrzystoszare. Pędy z cierniami tworzą boczne odgałęzienia w postaci cierni drugiego rzędu. Owoce pomarańczowe pestkowce.

Biologia i występowanie



Rozwój
Roślina wieloletnia, nanofanerofit. Wszystkie kwiaty są drobne i zakwitają przed rozwojem liści – od marca do maja. Roślina jest wiatropylna. Miąższ owoców powstaje z kielicha kwiatu. Owoce utrzymują się na roślinie przez całą zimę, aż do wiosny.
Cechy fizyko-chemiczne
Owoce są soczyste, aromatyczne, o charakterystycznym kwaśno cierpkim smaku. Zawierają mało cukru a bardzo dużo witaminy C, a także E, F, K i P, kwas foliowy, prowitaminę A i D, antocyjany, flawonoidy, fosfolipidy, garbniki, nienasycone kwasy tłuszczowe oraz makro i mikroelementy, m.in. mangan, żelazo, bor. Wydzielają zapach przez niektórych uważany za nieprzyjemny. Po przemarznięciu stają się słodkie.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 24.
Siedlisko
W Polsce rośnie nad Bałtykiem na wydmach i na klifach, tworząc tam gęste zarośla. Ma niewielkie wymagania glebowe, może rosnąć na piaszczystych glebach. Jest odporny na mróz i suszę, niezbyt silne zasolenie gleby, dobrze znosi zanieczyszczenie powietrza. Na północ jego zasięg sięga aż do 68 stopnia szerokości geograficznej. Jest rośliną światłolubną i kwasolubną. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych podgat. Hippophae rhamnoides subsp. maritima jest gatunkiem charakterystycznym dla All. Salicion arenarieae.

Roślina ozdobna
Walorem rokitnika są barwne owoce, srebrzyste liście i małe wymagania oraz odporność. Nadaje się na żywopłoty – dobrze znosi cięcie i silnie krzewi się. Bywa też uprawiany dla owoców wykorzystywanych w celach spożywczych i leczniczych. Można go rozmnażać poprzez odrosty korzeniowe i wysiew nasion. By mieć pewność co do uzyskanej płci należy używać odkładów lub sadzonek, gdyż rośliny męskie można odróżnić po pąkach dopiero po kilku latach.
Roślina lecznicza
Surowiec zielarski: owoce bogate w witaminy i mikroelementy: zawierają 2,4 razy więcej witaminy C niż czarna porzeczka.
Działanie: Ze względu na zawartość witaminy A, E, K, kwasu foliowego, karotenoidów, fitosteroli, kwasów organicznych w medycynie tradycyjnej używano rokitnika do leczenia astmy (ze względu na wysoką zawartość witaminy C). Ponadto wzmacnia odporność organizmu, działa przeciwbólowo. Owoce stosuje się przy dolegliwościach żołądkowych, chorobach reumatycznych, przeziębieniach i chorobach skóry. Owoce zawierają rzadko spotykane w przyrodzie niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe:omega-3, omega-6, omega-7, omega-9.
W kosmetologii stosuje się maseczki kosmetyczne oraz kremy/żele z owoców lub ekstraktów owoców, które poprawiają wygląd cery, opóźniają jej starzenie się, zmniejszają przebarwienia, redukują zmarszczki, odżywiają, nawilżają i odmładzają skórę
Owocami rokitnika leczono dawniej konie z robaków, co nadawało im zdrowy wygląd.
Sztuka kulinarna
Z owoców można robić dżemy, soki i przeciery. Zawierają dużo pektyn umożliwiających zestalanie się przetworów.

Źródło informacji: Wikipedia : wolna encyklopedia [dostęp: 2018-01-28 08:07:11]. Dostępny w internecie: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?oldid=52303740. Główni autorzy artykułu w Wikipedii: zobacz listę.

  • Martie IsabellM.I. Kluczna Martie IsabellM.I., Martielifestyle: NATURALNE KOSMETYKI DOMOWEJ ROBOTY, Martielifestyle [dostęp 2016-12-15] .
  • Anna Mazerant-Leszkowska: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990. ISBN 83-202-0810-6.
  • Żel rokitnikowy, znamlek.pl [dostęp 2016-02-22] .
  • Agnieszka Mike-Jeziorska: Rokitnik zwyczajny (pol.). 2013. [dostęp 2013-27-06].
  • Thomas S. C. Li and Thomas H. J.T.S.C.L.T.H.J. Beveridge Thomas S. C. Li and Thomas H. J.T.S.C.L.T.H.J., Sea Buckthorn: A New Medicinal and Nutritional Botanical, Her Majesty the Queen in Right of Canada, 2007 , 22 lutego 2016 .
  • Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  • Olej rokitnikowy, znamlek.pl, 22 lutego 2016 .
  • Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  • Bruno P. Kremer: Owoce leśne – jagody, orzechy, pestkowce. Warszawa: Multico, 1996. ISBN 83-7073-102-3.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  • P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-23].
  • W. Kulesza: Klucz do oznaczania drzew i krzewów. Warszawa: PWRiL, 1955.
Przypisane cechy
ogólne drzewo
ogólne krzew
ogólne roślina lecznicza
ogólne roślina jadalna
ogólne roślina ozdobna
ogólne roślina użytkowa
barwa kwiatów płatki żółte
kształt blaszki liście lancetowate
ulistnienie liście owłosione
ulistnienie ogonek liściowy obecny
kolor owoców pomarańczowe
rodzaj owoców pestkowiec
wygląd łodygi łodyga gałęzista
szacowana wysokość łodygi wyższa od człowieka (> 200 cm)